Diagnostyka nowotworów w nowej odsłonie. Refundacja PET/CT rozszerzona

Nowe kryteria refundacji badań PET/CT już funkcjonują w systemie publicznym, jednak wielu pacjentów wciąż nie wie, że dostęp do jednej z najdokładniejszych metod diagnostyki obrazowej został znacząco poszerzony. W praktyce może to oznaczać szybsze wykrycie zmian chorobowych i bardziej precyzyjne zaplanowanie leczenia – szczególnie w onkologii.

Pozytonowa tomografia emisyjna połączona z tomografią komputerową (PET/CT) należy dziś do najnowocześniejszych metod obrazowania stosowanych w medycynie. - Pozwala jednocześnie ocenić budowę narządów, ale także ich funkcjonowanie na poziomie metabolicznym. Dzięki temu jesteśmy w stanie wykryć wiele zmian chorobowych, szczególnie nowotworowych, znacznie wcześniej niż przy użyciu klasycznych badań obrazowych – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Mirosław Dziuk, dyrektor medyczny w Affidea Polska.

Mechanizm działania badania opiera się na zastosowaniu radioznacznika – najczęściej związku glukozy znakowanego izotopem promieniotwórczym. Komórki nowotworowe zużywają znacznie więcej energii niż zdrowe tkanki, dlatego gromadzą radioznacznik w większym stopniu. Aparatura PET/CT rejestruje te różnice metaboliczne, dzięki czemu lekarze mogą precyzyjnie zlokalizować ogniska choroby.

Nowe wskazania do refundacji

Zmiany w przepisach wynikają z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 10 czerwca 2025 r. i zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2026 r. Choć mamy już marzec, świadomość nowych uprawnień pozostaje ograniczona – zarówno wśród pacjentów, jak i części lekarzy kierujących. W praktyce oznacza to, że wielu chorych może nie korzystać z dostępu do badania, które pozwala wykrywać zmiany nowotworowe na etapie metabolicznym, często wcześniej niż klasyczna diagnostyka obrazowa. 

Najważniejszą konsekwencją nowych regulacji wprowadzonych przez Ministerstwo Zdrowia jest poszerzenie listy refundowanych wskazań do badań PET/CT, zarówno w onkologii, jak i w wybranych chorobach zapalnych. Jedną z najistotniejszych zmian jest rozszerzenie możliwości wykonywania badań PET/CT z wykorzystaniem znaczników PSMA w diagnostyce raka prostaty. Badanie to pozwala bardzo dokładnie wykrywać ogniska choroby, w tym także niewielkie przerzuty, które mogą być niewidoczne w innych badaniach obrazowych. Ma to szczególne znaczenie m.in. u pacjentów z tzw. wznową biochemiczną po leczeniu radykalnym lub w sytuacji podejrzenia rozsiewu choroby.

Nowe wskazania obejmują również diagnostykę nowotworów narządów rodnych, takich jak rak szyjki macicy czy rak endometrium. W tych przypadkach badanie PET/CT może pomóc w dokładniejszej ocenie stopnia zaawansowania choroby oraz w wykrywaniu przerzutów do węzłów chłonnych lub innych narządów, co ma bezpośredni wpływ na wybór strategii leczenia.

Rozszerzenie listy wskazań dotyczy także innych nowotworów, m.in. guzów neuroendokrynnych, a także wybranych chorób zapalnych – w tym infekcyjnego zapalenia wsierdzia czy zapaleń dużych naczyń. W takich sytuacjach PET/CT bywa szczególnie pomocne wtedy, gdy wcześniejsze badania nie pozwalają jednoznacznie ustalić przyczyny objawów.

Badanie, które pomaga podjąć kluczowe decyzje

– PET-CT jest niezwykle przydatne w onkologii. Umożliwia nie tylko wykrycie ogniska nowotworowego, ale także ocenę, czy choroba się rozprzestrzenia, czy pojawiły się przerzuty oraz czy zastosowane leczenie przynosi oczekiwany efekt – podkreśla prof. dr hab. Rafał Czepczyński, kierownik medyczny pracowni PET/CT Affidea w Poznaniu oraz członek Rady Medycznej Affidea.

Eksperci podkreślają, że rozszerzenie wskazań do badań PET/CT to ważny krok w kierunku bardziej precyzyjnej diagnostyki i personalizacji leczenia. Badanie pozwala nie tylko szybciej wykryć chorobę, ale w wielu przypadkach także uniknąć niepotrzebnych procedur lub szybciej wdrożyć odpowiednią terapię.

W Polsce badania PET/CT wykonywane są w wyspecjalizowanych pracowniach medycyny nuklearnej. Affidea rozwija sieć takich ośrodków w kraju, zapewniając dostęp do nowoczesnej diagnostyki zgodnej z aktualnymi standardami klinicznymi. Jednocześnie eksperci podkreślają, że równie ważne jak dostępność badań jest budowanie świadomości na temat ich roli w diagnostyce.

W wielu przypadkach odpowiednio wcześnie wykonane badanie PET/CT może przyspieszyć postawienie diagnozy, ułatwić wybór właściwej terapii i skrócić czas oczekiwania pacjenta na rozpoczęcie leczenia. Dlatego lekarze podkreślają znaczenie upowszechniania wiedzy o nowych wskazaniach – zarówno wśród lekarzy kierujących, jak i samych pacjentów.