Radioterapia

Radioterapia jest jedną z głównych metod leczenia onkologicznego stosowanych w ośrodkach Affidea. Wykorzystuje promieniowanie jonizujące do niszczenia komórek nowotworowych w obrębie guza oraz ognisk przerzutowych.

Stosowana jest zarówno w leczeniu radykalnym, którego celem jest wyleczenie choroby, jak i paliatywnym – w celu łagodzenia bólu oraz innych objawów towarzyszących procesowi nowotworowemu. W terapii paliatywnej jej zadaniem jest przede wszystkim łagodzenie bólu, zmniejszanie dolegliwości związanych z rozwojem choroby oraz ograniczanie objawów takich jak ucisk na narządy, krwawienia czy trudności w funkcjonowaniu. Dzięki temu możliwe jest nie tylko wydłużenie życia pacjenta, ale również zwiększenie jego komfortu na każdym etapie leczenia.

Promieniowanie działa miejscowo, uszkadzając materiał genetyczny komórek nowotworowych i ograniczając ich zdolność do dalszego podziału. Nowoczesne technologie pozwalają jednocześnie maksymalnie chronić zdrowe tkanki otaczające obszar terapii.

Rodzaje radioterapii

W Affidea stosowane są dwie podstawowe metody napromieniania:

Teleradioterapia (radioterapia zewnętrzna)

Źródło promieniowania znajduje się poza ciałem pacjenta. Wiązka promieniowania kierowana jest precyzyjnie do obszaru zmiany nowotworowej z wykorzystaniem nowoczesnych akceleratorów liniowych oraz zaawansowanych systemów planowania leczenia.

Brachyterapia (radioterapia wewnętrzna)

Polega na umieszczeniu źródła promieniowania bezpośrednio w zmianie nowotworowej lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie. Umożliwia podanie wysokiej dawki promieniowania w obszarze leczenia przy jednoczesnym ograniczeniu wpływu na zdrowe tkanki.

O wyborze sposobu napromieniania, rodzaju i dawce promieniowania decyduje lekarz radioterapeuta onkolog. Zależy to od rodzaju, umiejscowienia i zaawansowania nowotworu. Radioterapia może być samodzielną metodą leczenia lub skojarzona z innymi metodami np. chemioterapia, chirurgia. Częstym sposobem leczenia skojarzonego onkologicznego jest usunięcie chirurgiczne guza z następową radioterapią. Napromienianie pooperacyjne niszczy resztkowe mikroskopowe ogniska choroby w miejscu po usuniętym guzie i najbliższych węzłach chłonnych.

Cel leczenia metodą radioterapii

Radioterapia wykorzystywana jest jako:

• leczenie radykalne,

• leczenie uzupełniające po zabiegach chirurgicznych,

• element leczenia skojarzonego,

• leczenie paliatywne zmniejszające dolegliwości bólowe i inne objawy choroby.

Diagnostyka w planowaniu radioterapii

Skuteczność i bezpieczeństwo radioterapii opierają się na precyzyjnej diagnostyce obrazowej i medycynie nuklearnej. W planowaniu leczenia wykorzystywane są m.in.:

• tomografia komputerowa,

• rezonans magnetyczny,

• PET/CT,

• badania scyntygraficzne.

Badania te umożliwiają dokładne określenie zasięgu choroby oraz precyzyjne wyznaczenie obszaru napromieniania.

Planowanie leczenia

Przed rozpoczęciem leczenia, u każdego pacjenta lekarz określa jego zakres. Podczas planowania lekarz zaznacza na skórze za pomocą markerów lub tatuaży układ współrzędnych i wykonuje zdjęcia lokalizacyjne. Punkty wejścia promieniowania są nanoszone również na indywidualne maski. Wówczas na skórze nie ma widocznych żadnych punktów. Na zdjęciach tomografii komputerowej lekarz prowadzący zaznacza obszar do napromieniania.

Planowanie odbywa się w Zakładzie Fizyki Medycznej, gdzie fizyk przygotowuje indywidualny plan leczenia dla każdego pacjenta. Plan ma na celu uwzględnienie ochrony narządów zdrowych, które nie wymagają leczenia. Proces planowania jest czasochłonny i przez to trwa od kilku do kilkunastu dni. Duża część planu leczenia odbywa się bez udziału fizycznego chorego na podstawie wykonanych zdjęć rentgenowskich i komputerowych.

Jak przebiega leczenie?

Zabiegi napromieniania energią jonizującą odbywają się na specjalnie skonstruowanym do tego celu aparacie terapeutycznym tzw. przyspieszaczu liniowym. Aparaty terapeutyczne są obsługiwane przez wykształconych w tym celu techników radioterapii. Leczenie odbywa się od jednego dnia do kilku tygodni w zależności od schorzenia nowotworowego i planowanej dawki terapeutycznej. Natomiast czas samego naświetlania jest krótki i trwa od kilku do kilkunastu minut.

Podczas zabiegu pacjent musi leżeć lub siedzieć swobodnie, nieruchomo, na każdym etapie leczenia w identycznej pozycji, aby promieniowanie docierało precyzyjnie do zaplanowanego obszaru. Należy oddychać spokojnie i normalnie. Podczas napromieniania w bunkrze terapeutycznym pacjent pozostaje sam, lecz należy pamiętać, że cały czas jest monitorowany przez kamery, a personel może się porozumiewać z pacjentem przez intercom. Urządzenia służące do radioterapii w trakcie leczenia mogą się obracać i przez to wydawać różne odgłosy.

Aparatura jest sprawna, bezpieczna i gwarantowane jest jej prawidłowe działanie. Jeśli jednak będzie działo się coś niepokojącego, pojawią się jakieś dolegliwości lub dyskomfort w czasie przeprowadzanej terapii, należy porozmawiać o tym ze swoim lekarzem radioterapeutą. Promieniowanie jonizujące jest niewidzialne i niesłyszalne. Po napromienianiu ciało chorego nie jest radioaktywne i pacjent nie stanowi żadnego zagrożenia dla swoich bliskich oraz dzieci.

Porady – leczenie radioterapeutyczne

Pacjenci poddani napromienianiu powinni w sposób szczególny dbać o siebie. Warto pamiętać o:

• dbaniu o napromieniany obszar skóry – nie należy używać żadnych mydeł, balsamów, dezodorantów, perfum, innych kosmetyków, leków, maści, kremów ani innych substancji bez konsultacji ze swoim lekarzem,

• nieużywaniu plastrów na napromienianej skórze,

• goleniu się w leczonym obszarze przy użyciu jedynie maszynki elektrycznej bez żadnych kremów lub żeli do golenia,

• utrzymaniu czynności higienicznych wyznaczonego obszaru wg zaleceń lekarza,

• nieogrzewaniu ani nieoziębianiu leczonego obszaru,

• niedrapaniu ani niepocieraniu napromienianej skóry,

• noszeniu w trakcie radioterapii luźnej, miękkiej, niekrochmalonej, najlepiej bawełnianej odzieży,

• chronieniu napromienianej skóry przed promieniowaniem słonecznym zarówno w trakcie leczenia, jak i po radioterapii.

Pacjenta w czasie radioterapii obowiązuje zakaz palenia papierosów!!!

Spożywanie alkoholu w trakcie leczenia jest bezwzględnie zakazane!!! Alkohol działa silnie drażniąco na śluzówki, co przyczyni się do nasilenia dolegliwości związanych z radioterapią. Spożywanie alkoholu zaburza metabolizm organizmu. Niedostosowanie się do tego zakazu może nasilić wiele rodzajów odczynów popromiennych i pogorszyć wyniki leczenia.

Działania niepożądane radioterapii

Zabiegi napromieniania są bezbolesne, jednakże w trakcie leczenia lub po jego zakończeniu mogą wystąpić pewne powikłania. Powikłania po radioterapii dzielimy na wczesne i późne. Rodzaj objawów zależy od okolicy poddanej napromienianiu. Tkanki reagujące odczynem to tkanki, które są jedynie w obszarze leczonym.

Powikłania wczesne występują w trakcie leczenia i do 3 miesięcy po jego zakończeniu. Najczęstszym objawem w trakcie leczenia jest uczucie zmęczenia, ale nieutrudniające normalnego funkcjonowania. Niektórzy pacjenci kontynuują pracę zawodową. Zwykle ostre odczyny popromienne ujawniają się w 2/3 tygodniu leczenia. Odczyn ma charakter przejściowy i goi się samoistnie w czasie zależnym od nasilenia odczynu pod warunkiem stosowania odpowiedniego leczenia wspomagającego. Jednakże ostry odczyn może być przyczyną przerw w terapii i związanych z tym gorszych wyników leczenia.

Powikłania późne występują od kilku do kilkunastu miesięcy, a nawet do kilkudziesięciu lat po leczeniu. W nielicznych przypadkach mogą mieć charakter utrwalony lub nieodwracalny. Jednakże u każdego pacjenta planując leczenie, przestrzega się dawek bezpiecznych dla poszczególnych narządów. Wystąpienie objawów uszkodzenia poszczególnych narządów i tkanek zależy również od chorób współistniejących (np. cukrzyca, marskość wątroby, choroby autoimmunologiczne, pylica płuc). Skutek kliniczny może być różny – od niekorzystnego efektu kosmetycznego do objawów pogarszających jakość życia (zwłóknienia lub teleangiektazji skóry i tkanki podskórnej, złamania osteoporotyczne, przetoki).

Do powikłań późnych popromiennych należy m.in. efekt teratogenny i karcinogeneza popromienna. Nowotwory wtórne występują u 1-6 chorych na 100 leczonych, w okresie minimum 10 lat po zakończeniu leczenia. Jednakże korzyści z leczenia radioterapią przewyższają ryzyko powstania wtórnego nowotworu. Szansę na wyleczenie przy użyciu radioterapii ma 30-80% leczonych radykalnie chorych, w zależności od lokalizacji i stopnia zaawansowania.

Najważniejsze informacje o radioterapii w skrócie:

• radioterapia to jedna z podstawowych metod leczenia onkologicznego wykorzystująca promieniowanie jonizujące,

• metoda ta może być stosowana jako leczenie radykalne (z zamiarem wyleczenia) lub paliatywne (łagodzenie objawów),

• napromienianie energią jonizującą działa miejscowo, niszcząc komórki nowotworowe i ograniczając ich namnażanie,

• leczenie radioterapeutyczne może być stosowane samodzielnie lub w połączeniu z chirurgią i chemioterapią,

• wyróżnia się dwa główne rodzaje radioterapii: teleradioterapię (zewnętrzną) i brachyterapię (wewnętrzną),

• skuteczność leczenia zależy od precyzyjnej diagnostyki obrazowej i indywidualnego planu terapii,

• radioterapia jest bezbolesna, a pojedyncze naświetlanie trwa zwykle kilka–kilkanaście minut,

• w trakcie terapii mogą wystąpić działania niepożądane – najczęściej przejściowe, rzadziej późne i utrwalone,

• nowoczesne technologie pozwalają maksymalnie chronić zdrowe tkanki, zwiększając bezpieczeństwo leczenia.

Radioterapia to skuteczna i szeroko stosowana metoda leczenia nowotworów, która dzięki nowoczesnym technologiom umożliwia precyzyjne niszczenie komórek nowotworowych przy jednoczesnej ochronie zdrowych tkanek. Odpowiednie zaplanowanie terapii oraz ścisła współpraca pacjenta z zespołem medycznym pozwalają zwiększyć skuteczność leczenia i ograniczyć ryzyko działań niepożądanych. Wybór doświadczonego ośrodka oraz przestrzeganie zaleceń lekarza mają kluczowe znaczenie dla osiągnięcia najlepszych efektów terapeutycznych i poprawy jakości życia pacjenta.

Nasze usługi

• Brachyterapia
• Teleradioterapia

Centra wykonujące tę usługę - Radioterapia

• Affidea NU-MED Elbląg ul. Królewiecka 
• Międzynarodowe Centrum Onkologii Affidea Koszalin ul. Chałubińskiego
• Międzynarodowe Centrum Onkologii Affidea Poznań ul. 28 Czerwca 1956 r.
• Affidea NU-MED Zamość al. Jana Pawła II
• Affidea NU-MED Tomaszów Mazowiecki ul. Jana Pawła II
• Affidea NU-MED Katowice ul. Ceglana

Lekarze - Radioterapia

• lek. Marcin Białas