Wskazania do wykonywania badań i rozpoczęcia leczenia

• wady rozwojowe OUN (ośrodkowego układu nerwowego)

• zmiany nowotworowe i guzy mózgu, rdzenia kręgowego i kanału kręgowego

• choroby demielinizacyjne (np. diagnostyka stwardnienia rozsianego – SM)

• diagnostyka zmian niedokrwiennych mózgu i rdzenia kręgowego (udarowych), zwłaszcza we wczesnym okresie (pierwszej doby), kiedy zmiany te nie uwidaczniają się w tomografii komputerowej

• choroby zwyrodnieniowe i degeneracyjne (np. w choroba Alzheimera)

• schorzenia zapalne OUN: wirusowe, bakteryjne, grzybicze i pasożytnicze

• anomalie i wady naczyń mózgowych – tętniaki, malformacje naczyniowe – (angio-MR)

• diagnostyka obrazowa przysadki mózgowej

• obrazowanie oczodołów i struktur wewnątrzoczodołowych

Jedyna metoda pozwalająca na bezpośrednie uwidocznienie i ocenę struktury rdzenia kręgowego – badanie z wyboru w przypadku podejrzenia patologii rdzenia.

Metoda z wyboru przy kwalifikacji chorych do zabiegu operacyjnego z powodu zmian zwyrodnieniowych (tzw. dyskopatii) oraz w monitorowaniu i ocenie skuteczności leczenia operacyjnego.

Szczegółowe wskazania:

• choroba zwyrodnieniowa

• urazy

• nowotwory

• zakażenia

• odmiany i wady rozwojowe

• malformacje naczyniowe

• zmiany demielinizacyjne, naczyniopochodne rdzenia kręgowego

• patologie szpiku kostnego

Doskonała metoda badania stawów – umożliwia ocenę wszystkich elementów stawu: więzadeł i ścięgien, łąkotek stawów kolanowych, obrąbka stawowego w stawie ramiennym, chrząstki stawowej, struktur kostnych, mięśni, obecności płynu w jamie stawowej.

Szczegółowe wskazania:

• zmiany pourazowe, zapalne

• ocena zaawansowania zmian nowotworowych (stopnia złośliwości guza oraz określenie rozległości nacieku)

• weryfikacja niejednoznacznego obrazu w tomografii komputerowej

• gdy wykonanie badania tomograficznego jest niewskazane, np. alergia na środki kontrastowe lub u pacjentów, którzy otrzymali duże dawki promieniowania jonizującego.

• rozsiane, ogniskowe zmiany w wątrobie i innych narządach miąższowych procesy rozrostowe pierwotne i wtórne

• nerka po transplantacji

• kamica dróg żółciowych

• zmiany ogniskowe nadnerczy

• guzy jelita grubego (esicy, odbytnicy)

• inne procesy zapalne i nowotworowe miednicy małej

• diagnostyka tętniaków oraz malformacji tętniczo żylnych

• badania przesiewowe w diagnostyce wad naczyń mózgowych

• badanie z wyboru w screeningu pacjentek nosicielek genu BRCA1, BRCA2

• badanie przedoperacyjne dla wykluczenia wieloogniskowego procesu npl

• przerzut bez ogniska pierwotnego

• różnicowanie pomiędzy blizną popromienną a rakiem

• ocena po operacjach oszczędzających

• ocena po wszczepianiu implantów

• ocena kątów mostów móżdżkowych, przewodów
  słuchowych wewnętrznych oraz struktur ucha wewnętrznego

• badanie w celu weryfikacji zmian opisanych w badaniu TK u pacjentów u których podejrzewamy perlaka ucha zewnętrznego, środkowego lub wewnętrznego

• podejrzenie wznowy perlaka

• ocena charakteru/podejrzenia guza w obrębie jamy ustanej, części nosowej, ustnej i krtaniowej gardła oraz ślinianek

• ocena wielkości/lokalizacji pokontrastowego wszystkich grup węzłów chłonnych szyi

• podejrzenie szerzenia się procesu nowotworowego drogami nerwowymi oraz przejście nacieku przez podstawę czaszki

• ocena rozległości nacieku w jamie nosowej/zatokach obocznych nosa

• podejrzenie powikłań stanów zapalnych

• podejrzenie guza oczodołu

• podejrzenie zmian w przebiegu chorób o podłożu autoimmunologicznym

• podejrzenie powikłań infekcji

Badanie MR może być stosowane w ocenie wielkości i morfologii prawej i lewej komory serca, czynności skurczowo-rozkurczowej oraz do określenia charakteru zmian śródściennych w celu ustalenia etiologii zaburzeń czynności skurczowo-rozkurczowej lewej komory. Grupa robocza zauważa potencjalną przydatność technik spektroskopowych w uzyskaniu informacji o metabolizmie mięśnia sercowego u osób z niewydolnością serca.

Badanie MR może być stosowane w wykrywaniu anomalii naczyniowych i tętniaków oraz w sprawdzaniu drożności tętnic wieńcowych. W wyspecjalizowanych ośrodkach badanie MR może być wyjątkowo używane do diagnostyki pacjentów z wielonaczyniową chorobą wieńcową bez narażania ich na promieniowanie jonizujące czy jodowy środek cieniujący.

Łączne stosowanie MR w badaniu perfuzji w obciążeniu, czynności lewej komory oraz opóźnionego wzmocnienia kontrastowego po podaniu środka zawierającego gadolin pozwala na wykorzystanie tej metody jako wyjściowej w diagnostyce:

• pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, ze zmianami w spoczynkowym badaniu EKG lub
  niezdolnych do wykonania próby wysiłkowej,

• lokalizacji zmian u pacjentów z chorobą głównych naczyń wieńcowych będących
  potencjalnymi kandydatami do procedur interwencyjnych,

• identyfikacji odpowiednich kandydatów do procedur interwencyjnych.

Ocena ruchomości ściany lewej komory po małych dawkach dobutaminy u chorych ze spoczynkową akinezą segmentów lewej komory jest przydatna w identyfikacji pacjentów, u których może dojść do poprawy czynności skurczowej po rewaskularyzacji.

Grupa robocza zauważa potencjalną przydatność technik spektroskopowych w ocenie wczesnych objawów zmian niedokrwiennych, które mogą, lecz nie muszą, być uwidocznione za pomocą innych współcześnie stosowanych metod obrazowych.

Badanie MR opóźnionego wzmocnienia kontrastowego może być wykorzystywane w określeniu lokalizacji i rozmiarów martwicy mięśnia sercowego u osób z podejrzeniem przewlekłej lub ostrej choroby niedokrwiennej serca.

MR może być stosowany u pacjentów zaburzeniami czynności lewej komory, jej hipertrofią lub z podejrzeniem innych postaci uszkodzenia mięśnia sercowego niezwiązanych z jego niedokrwieniem. Gdy nie ma pewności rozpoznania, można rozważyć wykonie badania MR w celu określenia etiologii zaburzeń czynności lewej komory u pacjentów z niewydolnością serca obejmujących:

• ocenę kardiomiopatii rozstrzeniowej przy prawidłowych tętnicach wieńcowych,

• pacjentów ze zwiększonymi stężeniami enzymów sercowych bez widocznych zwężeń tętnic w badaniu naczyniowym,

• chorych z podejrzeniem amyloidozy lub innej choroby naciekowej,

• kardiomiopatię przerostową,

• arytmogenną dysplazję prawej komory,

• omdlenia lub komorowe zaburzenia rytmu.

Badanie MR może być wykorzystywane u pacjentów z wadami zastawkowymi wymagających oceny zaawansowania stenozy, niedomykalności i fali zwrotnej, zmian okołozastawkowych, przyzastawkowych powikłań infekcji lub chorób wokół protez. MR może być stosowany w monitorowaniu objętości lewej komory i jej masy u pacjentów z zaburzoną czynnością zastawek.

Badanie MR może być wykorzystywane w ocenie klinicznej nieprawidłowych zmian ogniskowych w obrębie serca lub położonych przysercowo oraz określeniu ich charakteru w różnicowaniu procesów rozrostowych i skrzeplin.

Badanie MR może być wykorzystywane w nieinwazyjnej diagnostyce pacjentów z podejrzeniem chorób osierdzia. Badanie MR pozwala na ocenę morfologiczną i czynnościową osierdzia oraz fizjologicznych konsekwencji ograniczenia czynności osierdzia.

Badanie MR może być wykorzystywane w ocenie budowy i czynności serca, przepływu krwi, nieprawidłowych połączeń naczyniowych u chorych z prostymi i złożonymi wadami wrodzonymi serca. Badanie MR może być stosowane do wykrycia i określenia typu wady wrodzonej, oceny ilościowej przecieków w obrębie serca czy przepływu przez nieprawidłowe zewnątrzsercowe połączenia naczyniowe, w ocenie aorty, a także określaniu wpływu wady na morfologię i czynność przedsionków i komór serca.

Badanie MR z podaniem paramagnetycznego środka kontrastowego zawierającego gadolin może być wykorzystywane u chorych z podejrzeniem zatorowości płucnej, u których wyniki innych badań były niejednoznaczne lub u których były przeciwwskazania do podania jodowych środków cieniujących czy naświetlania ich promieniowaniem jonizującym. Grupa robocza stwierdza, że dane w piśmiennictwie nie są wystarczające do sformułowania zalecenia co do miejsca badania MR z podaniem paramagnetycznego środka kontrastowego zawierającego gadolin w ścieżce diagnostycznej zatorowości płucnej.

Badanie MR może być wykorzystywane w ocenie morfologii i czynności lewego przedsionka u pacjentów z migotaniem przedsionków. Grupa robocza zauważa, że doskonalone techniki opóźnionego wzmocnienia kontrastowego mogą być przydatne w diagnostyce zwłóknień w ścianie lewego przedsionka lub struktur do niego przylegających. Stwierdzenie, czy MR jest skuteczną i wiarygodną metodą diagnostyki skrzeplin w lewym uszku, wymaga standaryzacji protokołów i dalszych prac.

Badanie MR jest zalecane w ocenie anatomii żył płucnych przed zabiegami elektrofizjologicznymi lub po zabiegach bez narażania pacjenta na działanie promieniowania jonizującego.

Zalecenia dotyczące wykorzystania badania MR w diagnostyce tętnic obwodowych są zgodne z obowiązującymi wytycznymi i kryteriami stosowania.

Badanie MR w diagnostyce tętnic obwodowych:

• jest zalecane w określeniu lokalizacji i stopnia zwężenia tętnicy obwodowej (klasa zaleceń I, poziom dowodów A),

• powinno być wykonywane z podaniem paramagnetycznego środka kontrastowego zawierającego gadolin (I/B),

• jest przydatne w identyfikowaniu kandydatów do interwencji endowaskularnej wśród pacjentów z chorobami tętnic obwodowych kończyn dolnych (I/A).

Wykonanie badania MR kończyn dolnych można rozważyć:

• u pacjentów z chorobami tętnic obwodowych kończyn dolnych w celu identyfikacji kandydatów do chirurgicznego zabiegu pomostowania i wyboru miejsca zespolenia (II/B),

• u pacjentów z chorobami tętnic obwodowych kończyn dolnych w monitorowaniu po zabiegach rewaskularyzacyjnych (endowaskularnych lub chirurgicznym zabiegu pomostowania) (II/B).

Badanie naczyniowe MR kończyn dolnych jest odpowiednie dla pacjentów z chromaniem przestankowym

Badanie MR może być wykorzystywane w określeniu lokalizacji, zakresu i stopnia zwężenia tętnicy szyjnej.

Badanie MR może być wykorzystywane w określeniu lokalizacji, zakresu tętniaków aorty, nadżerek, owrzodzeń, rozwarstwienia, w ocenie pooperacyjnej aorty i struktur sąsiednich oraz w pomiarach przepływu i zmian zależnych od czynności serca.

Badanie MR może być wykorzystywane w ocenie zwężenia tętnicy nerkowej i określeniu ilościowym przepływu nerkowego.

Multiparametryczne badanie rezonansemmagnetycznym prostaty najczęściej wykonywane jest u mężczyzn po 45 r.ż., celem zlokalizowania nieprawidłowych ognisk oraz ustalenia czy ewentualne zmiany nowotworowe są ograniczone do gruczołu krokowego.

Na podstawie badania mpMRI można rozpoznać 93% istotnych klinicznie nowotworów, a w tradycyjnej biopsji na podstawie obrazu USG (TRUS) jest to możliwe tylko w 48%.*

W multiparametrycznym badaniu MR (mpMRI) możliwe jest wykrycie raka o średnim i wysokim stopniu zaawansowania, już o objętości od 0,5cm3 (0,5 ml), w zależności od lokalizacji i charakteru tkanki w obrębie i w otoczeniu stwierdzonych zmian.

Badanie mpMRI jest badaniem nieinwazyjnym, bezbolesnym i bezpiecznym. Nie wymaga specjalnego przygotowania, nie używa się tu sondy doodbytniczej, a Pacjent nie musi się nawet rozbierać.

Regularne badania pozwalają na wykrycie choroby we wczesnym stadium i dzięki temu zwiększają szanse na skuteczne leczenie

• w diagnostyce niejednoznacznych zmian (jako metoda uzupełniająca i rozstrzygająca).Dotyczy pacjentek z rozsianymi zmianami w obu piersiach, trudnych do zróżnicowania w oparciu o obrazy MMG/USG.

• w poszukiwaniu ogniska pierwotnego przy rozsiewie choroby nowotworowej niewiadomego pochodzenia. Dotyczy to głównie przerzutów do dołów pachowych, przy ujemnym wyniku badania mammograficznego i ultrasonograficznego.

• niezastąpiony w ocenie ewentualnego procesu wieloogniskowego, zwłaszcza przed planową operacją oszczędzającą.

• w monitorowaniu pacjentek onkologicznych po przebytym leczeniu, zarówno radykalnym, jak i oszczędzającym, pozwala na wykrycie kilkumilimetrowych ognisk wznowy miejscowej, często nieuchwytnych w badaniu USG.

• w ocenie implantów u pacjentek po operacjach plastycznych oraz po rekonstrukcjach piersi, po wcześniejszej mastektomii, zarówno leczniczej, jak i profilaktycznej. Umożliwia dokładną ocenę okolicy operowanej, również za protezą, co jest szczególnie ważne przy weryfikacji ognisk ewentualnej wznowy miejscowej procesu nowotworowego (npl).

W przypadku poniżej wskazanych dolegliwości, można rozważyć skierowanie swojego Pacjenta na badanie rezonansem magnetycznym:

• przewlekły, długotrwały ból kręgosłupa w różnych jego odcinkach: szyjny, piersiowy, lędźwiowy

• czasowy niedowład jednej lub obu kończyn, mrowienie lub drętwienie nóg

• wszelkie urazy komunikacyjne oraz te będące wynikiem aktywności sportowej

•  ból pleców, któremu towarzyszy narastająca gorączka i niedowład kończyn

• migrena, zawroty głowy

• bóle oczu, pogarszający się wzrok

• drętwienie karku

• dolegliwości brzuszne – będące wynikiem promieniowania bólu z kręgosłupa lędźwiowego

• podejrzenie krwawienia śródczaszkowego

• podejrzenie kliniczne ropnia mózgu

• uraz głowy i kręgosłupa oraz uraz wielonarządowy

• podejrzenie nowotworu pierwotnego lub wtórnego mózgowia

• choroby przysadki mózgowej i oczodołu nie dające się wyjaśnić innymi badaniami

• wady wrodzone ośrodkowego układu nerwowego

• zmiany naczyniopochodne w mózgowiu (krwiak, zawał)

• ocena anatomiczna struktur kanału kręgowego

• zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, w tym przepukliny krążków międzykręgowych

• urazy rdzenia kręgowego

• choroby kości czaszki, zatok, jam nosa, gardła i krtani

• zaburzenia neurologiczne o niewyjaśnionej etiologii

• choroby płuc: ropień, fibroza, sarkoidoza, histiocytoza X, azbestoza, zator tętnicy płucnej, urazy płuc, zawał płuc

• zmiany w opłucnej i ścianie klatki piersiowej: nowotwory, zapalenia, uraz, przerzuty nowotworowe

• choroby serca, osierdzia i dużych naczyń: kardiomiopatia, wady serca, guzy serca, płyn w osierdziu, zapalenie osierdzia, tętniaki aorty

• nowotwory płuc i drzewa oskrzelowego

• nowotwory łagodne i złośliwe wątroby, trzustki,
  pęcherzyka żółciowego, nerek, śledziony i przestrzeni zaotrzewnowej

• zapalenie trzustki i wątroby

• guzy i zapalenia żołądka, jelit i przełyku

• urazy i zapalenie śledziony

• zapalenia nerek, guzy, urazy, wodonercze, zwężenie tętnic nerkowych, wady nerek

• patologia nadnerczy

• nowotwory narządów rodnych kobiety i gruczołu
  krokowego u mężczyzny

• guzy: pęcherza moczowego, jelita grubego

• zmiany zapalne

• urazy, w szczególności gdy konwencjonalne badanie radiologiczne jest niejednoznaczne

• guzy

Podstawowymi wskazaniami do wykonania badania kardiologicznego metodą TK są:

• monitorowanie pacjentów z czynnikami ryzyka choroby wieńcowej (nikotynizm, nadciśnienie tętnicze, otyłość, wiek, podwyższony cholesterol). Szczególną grupą wymagającą kontroli są osoby chorujące na cukrzycę, u których choroba wieńcowa może przebiegać bezobjawowo,

• brak jednoznacznego rozpoznania w przeprowadzonych testach diagnostycznych (SPECT, EKG) przy odczuwalnych nietypowych dolegliwościach,

• ostry lub umiarkowany ból w klatce piersiowej,

• wykluczenie chorób wieńcowych z umiarkowanym i małym ryzykiem ich wystąpienia,

• kontrola stanu i drożności pomostów wieńcowych (by-pass),

• kwalifikacja do zabiegów chirurgicznych, np. przed wymianą zastawki, w celu oceny tętnic,

• podejrzenie anomalii wieńcowych,

• obrazowanie aorty i naczyń płucnych, jako element diagnostyki tętniaków i rozwarstwień ściany aorty piersiowej, a także zatorowości płucne

Zachorowanie na COVID-19 niesie za sobą bezpośrednie ryzyko dla zdrowia, a nawet życia pacjenta. Pokonanie tego schorzenia nie zawsze jednak oznacza koniec problemów, musimy bowiem liczyć się z ryzykiem wystąpienia powikłań po leczeniu, w szczególności, gdy w tym procesie stosowana była wentylacja mechaniczna. Monitorowanie i kontrola pacjenta w diagnostyce obrazowej powinna zależeć od całościowego obrazu klinicznego pacjenta – od przebiegu choroby, stylu życia i chorób współistniejących.

Diagnostyka w tym przypadku polega na monitorowaniu ewolucji zmian w miąższu płuc oraz obserwacji w kierunku pojawiania się nowych zmian.

• poszukiwanie przytarczyc u chorych kwalifikowanych do operacyjnego leczenia nadczynności pierwotnej, wtórnej i trzeciorzędowej (PET z FCH)

• poszukiwanie źródeł hyperkortyzolemii, lub zwiększonego stężenia ACTH

Badania PET/CT są w całości finansowane przez NFZ bez obciążania kosztami placówki kierującej.

• Pojedynczy guzek płuca o średnicy > 1 cm – różnicowanie łagodny/złośliwy (np. D38, C34)

• Niedrobnokomórkowy rak płuca – ocena zaawansowania przed resekcją lub radykalną radioterapią (np. C34)

• Niedrobnokomórkowy rak płuca – ocena choroby resztkowej po indukcyjnej chemioterapii (np. C34)

• Chłoniak Hodgkina i chłoniaki nie-hodgkinowskie – ocena zaawansowania, skuteczności chemioterapii lub rozpoznanie nawrotu (np. C81–C90)

• Rak jelita grubego – przedoperacyjna ocena zaawansowania lub rozpoznanie nawrotu (np. C18–C20)

• Rak przełyku – ocena zaawansowania przed leczeniem i wykrycie nawrotu (np. C15)

• Patologiczna zmiana budząca podejrzenie raka trzustki lub wątroby (np. D37)

• Rak piersi – wykluczenie odległych przerzutów lub lokalizacja ogniska pierwotnego przy przerzutach do pachowych węzłów chłonnych (np. C50)

• Czerniak z przerzutami do regionalnych węzłów chłonnych – wykluczenie przerzutów odległych lub ustalenie ogniska pierwotnego (np. C43)

• Rak jajnika – wykrycie nawrotu po radykalnym leczeniu (wzrost Ca 125 / niejednoznaczne wyniki) (np. C56)

• Nowotwory nabłonkowe głowy i szyi – rozpoznanie nawrotu i ocena zaawansowania miejscowo-regionalnego (np. C01–C14, C32)

• Nowotwory złośliwe mózgu – rozpoznanie nawrotu lub określenie miejsca biopsji (np. C70–C71)

• Rak tarczycy – lokalizacja nawrotu przy wzroście tyreoglobuliny (po wcześniejszej scyntygrafii I-131) (np. C73)

• Podejrzenie przerzutów do kości – lokalizacja ogniska nowotworu, gdy inne badania nie pozwalają go zlokalizować (np. C80)

• Planowanie radykalnej radioterapii IMRT – ocena rozkładu żywotnych komórek, hipoksji lub proliferacji guza

• Nowotwory jądra (z wyjątkiem dojrzałych potworniaków) – ocena zasięgu, skuteczności leczenia, guza resztkowego i nawrotu (np. C62)

• Rak gruczołu krokowego i rak nerki – rozpoznanie nawrotu po radykalnym leczeniu (PET ze znakowaną choliną) (np. C61, C64)

• Mięsaki – ocena skuteczności chemioterapii i wykrycie nawrotu (np. C49)

• Nowotwory podścieliska przewodu pokarmowego (GIST) – monitorowanie odpowiedzi na leczenie molekularnie ukierunkowane (np. C15, C20)

• Przerzuty o nieznanym punkcie wyjścia – lokalizacja guza pierwotnego (np. C78, C80)

• podejrzenie przerzutów do kości

• ocena pierwotnych guzów kości (ocena obecności przerzutów)

• choroba Pageta

• choroby metaboliczne kości

• ocena obluzowania elementów endoprotez

• obrazowanie stanów zapalnych kości

• diagnostyka urazów sportowych

• obecność złamań patologicznych i zmęczeniowych (w tym kości krzyżowej, kości piętowej)

• jałowa martwica kości

• miejscowa ocena pierwotnych guzów kości

• zespół sudecka

• entezopatie

• syndrom napięcia przyśrodkowej strony piszczeli (shin splints)

• nieinwazyjna kwalifikacja do koronarografii

• podejrzenie lub rozpoznanie choroby wieńcowej celem oceny zaburzeń perfuzji

• ocena skuteczności leczenia farmakologicznego i rewaskularyzacji

• ocena frakcji wyrzutowej

• diagnostyka zatorowości płucnej

• zapalenia i podejrzenie zwłóknienia ślinianek

• upośledzenie wydzielania śliny

• diagnostyka blizn nerkowych w przebiegu ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek

• poszukiwanie ektopowej tkanki nerkowej

• oznaczenie względnej ilości czynnego miąższu nerek

• ocena czynności obu nerek

• diagnostyka nadciśnienia naczyniowo-nerkowego (test z captoprilem)

• ocena krążenia limfatycznego w obrębie kończyn

• procedura przedoperacyjna

• zapalenie kości i szpiku

• septyczne obluzowanie protezy

• ocena ogniska pierwotnego oraz przerzutów guzów neuroendokrynnych

• diagnostyka nadczynności i niedoczynności tarczycy

• diagnostyka wola guzowatego i ocena aktywności metabolicznej guzków tarczycy

• lokalizacja gruczolaków przytarczyc

• ocena obecności śledzion dodatkowych

• hipersplenizm

• diagnostyka naczyniaków

• krwawienia z odbytu

• utrzymujące się dolegliwości takie jak: ból, biegunka, zmiana rytmu wypróżnień oraz nagłe lub częste parcie na stolec

• stany przednowotworowe

• zwężenie jelita

• profilaktyczne badanie przesiewowe

• kontrola jelita po leczeniu operacyjnym

• zwiększone ryzyko perforacji

• przeciwwskazania do kolonoskopii tradycyjnej (m. in. zaostrzenia chorób zapalnych jelita grubego czy ciężkie choroby serca i płuc)