Rezonans bez stresu. Kiedy sedacja pomaga wykonać badanie?

28/07/2026

Rezonans magnetyczny (MR) to jedno z najdokładniejszych badań diagnostycznych, ale wymaga od pacjenta pozostania w całkowitym bezruchu nawet przez kilkadziesiąt minut. Dla większości osób nie stanowi to problemu, jednak u części pacjentów – osób z silną klaustrofobią, zaburzeniami ruchowymi czy dzieci – wykonanie badania w standardowych warunkach bywa bardzo trudne lub wręcz niemożliwe. W takich sytuacjach rozwiązaniem może być sedacja, która zwiększa komfort i pozwala uzyskać obrazy o jakości niezbędnej do postawienia właściwej diagnozy.

Na nasze pytania odpowiada ekspert, lek. Jan Pituch, specjalista anestezjologii i intensywnej terapii w Affidea Szczecin, wyjaśniając, kiedy rezonans magnetyczny w sedacji jest najlepszym rozwiązaniem oraz jak przebiega takie badanie z punktu widzenia pacjenta.

Jak często pacjenci nie są w stanie wykonać MR bez sedacji?

U dorosłych niemożność wykonania badania MR bez sedacji dotyczy zwykle niewielkiego odsetka pacjentów – najczęściej około 1-3%, jeśli mówimy o osobach, które z powodu klaustrofobii, silnego lęku lub dyskomfortu nie są w stanie ukończyć badania w standardowym aparacie MR. W części badań odsetek ten był jeszcze niższy i wynosił około 0,7-2,1%, zależnie od rodzaju aparatu i warunków badania.

U dzieci i młodzieży sytuacja wygląda inaczej i problem ten występuje znacznie częściej. Wynika to nie tylko z lęku czy klaustrofobii, ale przede wszystkim z faktu, że młody pacjent często nie rozumie jeszcze, dlaczego musi pozostać nieruchomo przez dłuższy czas i dlaczego badanie jest dla niego ważne. Dodatkowym obciążeniem są hałas aparatu, obce otoczenie oraz konieczność przebywania w ograniczonej przestrzeni. Z tego powodu sedacja lub znieczulenie są w tej grupie potrzebne zdecydowanie częściej niż u dorosłych, zwłaszcza u dzieci młodszych. W niektórych ośrodkach badania MR u dzieci rutynowo wykonuje się w znieczuleniu ogólnym.

A co z osobami z klaustrofobią czy pacjentami z zaburzeniami ruchowymi?

Osoby z klaustrofobią również mogą być znieczulane, ale w praktyce częściej stosuje się u nich inne metody, takie jak farmakologiczne uspokojenie bez pełnej narkozy oraz techniki zmniejszające lęk i poprawiające komfort.

Pacjenci z zaburzeniami ruchowymi stanowią najmniejszy odsetek chorych. Mogą wymagać sedacji lub znieczulenia, jeśli nie są w stanie utrzymać nieruchomej pozycji.

Jakie są najczęstsze obawy pacjentów przed badaniem rezonansu magnetycznego?

W badaniach ankietowych pacjenci najczęściej zgłaszają:

Niemożność poruszania się – ok. 65% wskazuje to jako obawę przed zepsuciem badania.
Długość badania – ok. 61%.
Moment wjazdu do tunelu – ok. 50%.
Wąską średnicę tunelu – ok. 48%.
Hałas aparatu MR – bardzo często zgłaszany, zwłaszcza u dzieci.
Lęk o wynik (rozpoznanie) – odrębny od klaustrofobii, ale wzmacniający napięcie.

Czym sedacja różni się od narkozy (znieczulenia ogólnego) w praktyce?

Sedacja i znieczulenie ogólne to dwa różne sposoby łagodzenia bólu i stresu podczas zabiegów medycznych, jednak granica między nimi jest bardzo płynna i zależy głównie od dawki stosowanych leków.

W przypadku sedacji pacjent znajduje się w stanie częściowego uspokojenia – jest zrelaksowany, a jego świadomość jest osłabiona, ale nadal może reagować na bodźce zewnętrzne. Sedacja może mieć różny stopień intensywności, od lekkiego uspokojenia po głębszą, jednak nie powoduje całkowitej utraty pamięci ani pełnej nieświadomości.

Znieczulenie ogólne natomiast prowadzi do całkowitej utraty świadomości i zniesienia odruchów, co oznacza, że pacjent nie odczuwa bólu i nie reaguje na żadne bodźce zewnętrzne. Ponieważ wszystko zależy od stosowanej dawki leków, granica między sedacją a znieczuleniem ogólnym bywa niedostrzegalna.

Czy zdarza się, że badanie trzeba przerwać albo powtórzyć z powodu ruchu?

Tak, zdarza się, że badanie rezonansu magnetycznego trzeba przerwać lub powtórzyć z powodu ruchu pacjenta. Personel monitoruje jakość obrazów na bieżąco i w razie potrzeby powtarza pojedyncze sekwencje, które zostały zniekształcone przez ruch. Należy jednak pamiętać, że nawet wielokrotne powtórzenia nie zawsze pozwalają uzyskać obrazy o jakości diagnostycznej. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy ból, drżenie, niekontrolowane ruchy lub klaustrofobia uniemożliwiają pozostanie nieruchomo przez wymagany czas. W takich przypadkach jakość badania może być niewystarczająca do wiarygodnej oceny przez radiologa, co może skutkować koniecznością przerwania badania lub jego powtórzenia w innym terminie.